Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Tinh thần cầu thị
Hiểu đúng cầu thị: nghĩa gốc Hán Việt (cầu = tìm, thị = cái đúng; "thực sự cầu thị"), khác cầu tiến, khiêm tốn, nhún nhường, dễ dãi; dấu hiệu người cầu thị thật và người chỉ tỏ ra cầu thị (bảng tự kiểm); rào cản tâm lý (sĩ diện, sợ mất mặt, tự vệ bản ngã); cầu thị trong tục ngữ, lời dạy xưa (văn hoá); cầu thị mà vẫn có chính kiến — khi nào KHÔNG nên nghe theo; cầu thị theo từng giai đoạn đời (tuổi trẻ, trung niên, khi đã thành đạt); những ngộ nhận về cầu thị. Giữ slug: ban-da-hieu-duoc-tinh-than-cau-thi-la-gi-chua (bài trụ "cầu thị là gì") · vi-sao-moi-chung-ta-phai-ren-luyen-tinh-than-cau-thi (vì sao cần rèn — lợi ích thật, cái giá của thiếu cầu thị) · tinh-than-cau-thi-phai-co-trong-moi-chung-ta (dấu hiệu + bảng tự kiểm) · tim-hieu-sau-ve-long-trach-nhiem-va-y-chi-cau-thi (cầu thị và trách nhiệm, ý chí) · 6-thu-thuat-giup-ban-ren-luyen-y-chi-va-tinh-than-cau-tien (đổi góc: phân biệt cầu tiến và cầu thị, rèn cả hai mà không thành tham vọng mù).
10 bài viếtNghe góp ý và phê bình
Góc NGƯỜI NHẬN: vì sao góp ý làm ta khó chịu (ba "bộ kích hoạt" sự thật – quan hệ – bản thân, Stone & Heen 2014); nghe hết rồi mới đáp, câu nói mẫu để mua thời gian; chủ động xin góp ý (hỏi "một điều nên làm khác" thay vì "có gì góp ý không"); phân biệt ba loại phản hồi (ghi nhận, chỉ dẫn, đánh giá); góp ý không công bằng hoặc ác ý — lọc phần đúng; góp ý từ người mình không ưa; góp ý từ người ít tuổi, ít kinh nghiệm hơn; nhiều người góp ý trái nhau; lời chê trên mạng xã hội về việc mình làm; cảm ơn và "đóng vòng" (báo lại đã sửa gì); góp ý về điều nhạy cảm (cách nói, ngoại hình).
10 bài viếtNhận lỗi, sửa sai, học từ thất bại
Vì sao khó nhận sai (bất hoà nhận thức Festinger 1957; Tavris & Aronson "Mistakes Were Made (But Not by Me)"); thiên kiến tự phục vụ — đổ cho hoàn cảnh; lời xin lỗi đủ ý (nhận trách nhiệm, nói rõ lỗi, đề nghị sửa — câu mẫu, lỗi hay gặp "xin lỗi nếu…"); sửa sai khi đã làm người khác thiệt (bù đắp); tự rút kinh nghiệm sau một việc hỏng bằng bốn câu hỏi (dự định gì – thực tế ra sao – vì sao khác – lần sau làm gì), áp cho đời sống cá nhân; sổ lỗi sai cá nhân; lỗi lặp lại mãi: tìm nguyên nhân gốc; tự trách quá mức khác nhận trách nhiệm (tự thương, Breines & Chen 2012); nhận sai trước đông người/trên mạng. Giữ slug: moi-nguoi-can-phai-co-trach-nhiem-va-tinh-than-cau-thi (nhận phần trách nhiệm của mình khi có chuyện, không đổ lỗi) · tinh-than-cau-thi-se-giup-ban-vuot-qua-kho-khan-trong-cuoc-song-nhu-the-nao (đổi góc: lúc khó khăn, cầu thị giúp nhìn thật vào phần mình sửa được).
10 bài viếtDám hỏi và biết quan sát
Học bằng hỏi và nhìn: sợ hỏi vì sợ bị coi là kém (nghiên cứu cho thấy xin lời khuyên thường KHÔNG làm người hỏi bị đánh giá thấp — Brooks, Gino & Schweitzer 2015, chỉ dẫn khi chắc); câu hỏi "cơ bản" đáng hỏi; cách hỏi người giỏi hơn (chuẩn bị, hỏi cụ thể, tôn trọng thời gian, báo lại kết quả); hỏi lại để hiểu đúng (nhắc bằng lời mình); câu "nếu là anh/chị thì làm gì?"; học từ người ít tuổi hơn; học từ đối thủ, người mình không thích; học nghề bằng quan sát người lành nghề (học lỏm có đạo đức). Giữ slug: phuong-phap-tu-duy-hieu-qua-5-wh-va-1-h (đổi góc: 5W1H để tự tìm hiểu một việc/vấn đề trước khi hỏi người khác — không phải viết tin) · ky-nang-quan-sat-de-dan-loi-cho-su-thanh-cong (đổi góc: quan sát để học — nhìn gì, ghi gì, kiểm lại thế nào; bỏ chữ "thành công" khỏi tiêu đề nếu được).
10 bài viếtKhiêm tốn trí tuệ và dám đổi ý
Khiêm tốn trí tuệ là gì (intellectual humility — Leary và cộng sự 2017; thang đo Krumrei-Mancuso & Rouse 2016, chỉ dẫn khi chắc); ảo tưởng hiểu sâu (Rozenblit & Keil 2002) — thử tự giải thích một thứ quen thuộc; dám đổi ý khi có bằng chứng mới mà không thấy "thua"; tự tin quá mức trong quyết định hằng ngày; tự tin khác tự cao, khiêm tốn khác tự ti và "khiêm tốn giả"; giữ chính kiến hay nghe theo — tiêu chí cân; tâm thế "trinh sát" và "chiến binh" (Julia Galef, The Scout Mindset 2021); ghi dự đoán rồi đối chiếu để biết mình hay đoán lệch đến đâu; nói "có thể mình sai" mà không yếu (câu mẫu); ranh giới: khiêm tốn trí tuệ không phải hoài nghi mọi thứ.
10 bài viếtHọc suốt đời, học ở mọi tuổi
Góc THÁI ĐỘ và HOÀN CẢNH SỐNG, không phải kỹ thuật học: học suốt đời là gì và vì sao (UNESCO: báo cáo Faure 1972 "Learning to Be", Delors 1996 bốn trụ cột học để biết – làm – chung sống – làm người); tâm thế người mới bắt đầu (shoshin, như tư tưởng); ngại học lại khi đã có tuổi, có địa vị (sợ sai trước người trẻ); "đã có bằng rồi còn học gì" — bằng cấp và học thật; học khi bận đi làm, con nhỏ — chọn một thứ thật nhỏ; người về hưu học điều mới (nhạc cụ, vẽ, điện thoại thông minh); học cùng con, học từ con; học một nghề tay chân ở tuổi trung niên; học ngoại ngữ khi lớn — vượt nỗi ngại nói sai, sợ bị cười; học trong nhóm người lớn, câu lạc bộ.
10 bài viếtCầu thị nơi làm việc
Cá nhân trong nhóm nhỏ: nhận việc mới chưa biết làm — nói thật "em chưa biết" và hỏi đúng lúc; người làm lâu năm học từ người mới (thói "biết rồi"); làm việc khi sếp trẻ hơn mình; tự xin nhận xét định kỳ khi nơi làm không có; học từ đồng nghiệp khác bộ phận; khi bị chuyển sang việc mới; tổ trưởng, chủ tiệm tạo không khí để người dưới dám nói thật. Giữ slug: lam-sao-de-giup-nhan-vien-co-tinh-than-cau-thi-trong-cong-viec (góc người dẫn dắt nhóm nhỏ: làm gương, hỏi trước, không phạt người báo lỗi) · tai-nang-cau-thi-va-cham-chi-van-chua-du-giup-ban-thang-tien (đổi góc: cầu thị phải "nhìn thấy được" — báo lại đã sửa, hỏi đúng lúc; KHÔNG hứa thăng tiến) · quy-tac-de-co-mot-cuoc-hop-thanh-cong-va-hieu-qua (đổi góc: buổi họp mà mọi người dám nói thật và người chủ trì nghe được ý trái chiều — không dạy kỹ thuật họp chung chung).
10 bài viếtCầu thị khi buôn bán, kinh doanh nhỏ
Thái độ học của người chủ tiệm, người bán hàng nhỏ: nghe điều khách nói và điều khách không nói; đọc lời chê như tài liệu học; hỏi khách vì sao không quay lại (câu hỏi mẫu); học từ cửa hàng bên cạnh mà không sao chép; chủ tiệm nghe nhân viên; học từ người đi trước trong nghề, ở chợ, làng nghề; khi việc buôn bán không chạy — nhìn thật vào phần lỗi của mình thay vì đổ cho "thời"; biết giới hạn của mình (nhận đơn quá sức). Giữ slug: nhung-bi-mat-bat-ngo-tu-nhung-khach-hang (đổi góc: điều khách cho mình học — bỏ giật tít "bí mật bất ngờ") · kinh-nghiem-mo-cua-hang-kinh-doanh-do-handmade (đổi góc: học gì, hỏi ai, thử nhỏ ra sao TRƯỚC khi mở tiệm đồ thủ công — không hứa lãi) · danh-gia-y-tuong-kinh-doanh-cua-ban-than (đổi góc: chống "yêu ý tưởng của mình", tìm người phản biện, nghe lời can).
10 bài viếtCầu thị trong gia đình
Nghe nhau trong nhà: vợ chồng góp ý cho nhau mà không thành cãi; cha mẹ xin lỗi con khi sai (câu mẫu theo tuổi con); nghe con tuổi mới lớn; học từ con (công nghệ, cách nghĩ mới); ông bà và cách chăm cháu mới — khác thế hệ, nghe nhau; dâu, rể học nếp nhà mới và nhà mới cũng học người mới về; anh chị em góp ý; khi bố mẹ già không chịu nghe — mình cầu thị trước; buổi họp gia đình nhỏ. Giữ slug: tinh-than-cau-thi-o-phu-nu-co-anh-huong-nhu-the-nao-doi-voi-cuoc-song-gia-dinh (đổi góc: tinh thần cầu thị của người vợ, người mẹ trong nếp nhà — và nói rõ người chồng, người cha cũng vậy; KHÔNG định kiến giới, không "phụ nữ phải nhịn").
10 bài viếtTự soi xét và tự hoàn thiện
Tự soi xét là gì, khác nghiền ngẫm (phản tư và nghiền ngẫm — Trapnell & Campbell 1999); cửa sổ Johari (Luft & Ingham 1955) và cách tìm "điểm mù"; nhờ người thân nói thật về mình (câu hỏi mẫu); nhìn lại cuối ngày ba câu hỏi ("ngô nhật tam tỉnh ngô thân" — Luận Ngữ, như văn hoá); nhìn lại cuối năm; ai cũng nghĩ mình hơn mức trung bình (hiệu ứng trên trung bình) — tự đánh giá lệch thế nào; sổ đức tính của Benjamin Franklin (Tự truyện) và cách dùng ngày nay; chọn MỘT điều cần sửa thay vì sửa mọi thứ; soi cả điểm mạnh, không chỉ điểm yếu; giới hạn của tự soi — khi nào cần người ngoài, chuyên gia.
10 bài viết